KIM JESTEŚMY REDAKCJA MARKETING DYSTRYBUCJA OGŁOSZENIA LISTY DO REDAKCJI KONTAKT 23 listopad 2017
E-WYDANIE
PUBLICYSTYKA
REPORTAŻ
LUDZIE I MIEJSCA
TAKIE CZASY
CZAS PRZESZŁY
CZAS TO PIENIĄDZ
DRUGI BRZEG
CZAS NA WYSPIE
AKTUALNOŚCI
ARTFUL FACE
PAN ZENOBIUSZ
FAWLEY COURT
REWERS
DOBRE, BO POLSKIE
SYLWETKI
LONDYN W SUBIEKTYWIE
OPOWIADANIA LONDYŃSKIE
ROZMOWA
LISTY DO REDAKCJI
KULTURA
RECENZJA
SYLWETKI
ROZMOWA
CO SIĘ DZIEJE
FELIETONY
KRYSTYNA CYWIŃSKA
ANDRZEJ LICHOTA
WACŁAW LEWANDOWSKI
GRZEGORZ MAŁKIEWICZ
V.VALDI
SPORT
AKTUALNOŚCI
RELACJA
ROZMOWA
FELIETON
GALERIA
PODRÓŻE
PO LONDYNIE
PO WYSPIE
POLSKIE DROGI
PO ŚWIECIE
W CZASIE I PRZESTRZENI
CZAS NA RELAKS
ZDROWIE POLECAMY
NA ŁAWECZCE
MANIA GOTOWANIA
KRZYŻÓWKA
KRONIKA ABSURDU
NA KOŃCU JĘZYKA
TO I OWO
ARTERIA
ARTYŚCI
GALERIA
EWA OBROCHTA
BASIA LAUTMAN
BEATA KOZŁOWSKA
WOJCIECH SOBCZYŃSKI
RYSZARD SZYDŁO
PAWEŁ KORDACZKA
MARIA KALETA
MAREK BORYSEWICZ
KRZYSZTOF MALSKI
KONRAD GRABOWSKI
JUSTYNA KABAŁA
IWONA ZAJĄC
ELZBIETA PIEKACZ
ELZBIETA CHOJAK
ELA CIECIERSKA
CAROLINA KHOURI
ANIA PIENIĄŻEK
AGNIESZKA KOWAL
A.HANDZEL-KORDACZKA
ANDRZEJ KRAUZE
ANDRZEJ LICHOTA
DAMIAN CHROBAK
GRZEGORZ LEPIARZ
SŁAWEK BLATTON
ANDRZEJ MARIA BORKOWSKI
PAWEŁ WĄSEK
MARCIN DUDEK
JOANNA SZWEJ-HAWKIN
DANUTA SOŁOWIEJ
TOMASZ STANDO
AGNIESZKA STANDO
OLGA SIEŃKO
FOTOREPORTAŻ
AGATA HAMILTON
JOANNA CIECHANOWSKA




PRZYGODA WYDAWNICZA Tylko dla żądnych świadomości
2014.08.04 / Alina Siomkajło
TAGI:
Share |
Autorkę książki Ojczyzna literatura. O środowisku skupionym wokół Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie (ZPPnO), Reginę Wasiak-Taylor – sekretarza, a od 2014 także wicepre­zesa ZPPnO, podziwiamy w polskim Londynie około 30 lat jako garnącą się do organizacji i pielęgnowania idei niepodległościowych publicystkę-społecznicę na emigracyjnym poste­runku „sztuk zaangażowanych”.

Tytuł Ojczyzna literatura wobec bytujących w kulturze polskiej ojczyzn: Ignacego Krasickiego, Mickiewicza, Norwida, Tuwima, Herlinga-Grudzińskiego…, i w Marszu skau­tów – „Ojczyźnie miłej służ” – narzuca się odwieczną bohaterszczyzną i posłannictwem. Nie­którzy grymaszą, że nie jest poprawnie wyważony, że lepiej brzmiałby w formie: Ojczyzną literatura, Literatura jako ojczyzna lub z łącznikiem znaczącym jedność: Ojczyzna-literatura.

Zbiór mieści 14 szkiców i 13 wywiadów z pisarzami, aktorami, artystami plastykami, wydawcami mniej lub bardziej utrwalonymi w polskiej kulturze. Autorka uruchamia epizo­dyczne tematy z kręgu Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie i z jego obrzeży. Artykuły dzieli na „Szkice” i „Wywiady”, ale urozmaicenie rodzajowo-gatunkowe wprowadza większe: kolaże wspomnieniowe, portre­towe, biograficzne, rocznicowe i nekrologowe. Czytelnik wda się w rozmowy z pojałtańskimi emigrantami: Ze Stanisławem Gliwą – w Londynie o „Monte Cassino”, Zbigniewem Zanie­wickim (Jestem korespondentem własnego życia) o Zenonie Przesmyckim i jego wydaniu Norwida, Ze Zdzisławem Jagodzińskim o Bibliotece Polskiej w Londynie… Pozna bliżej Kresowiankę Irenę Bączkowską i mniej znanych poetów: Inkę Czechowiczównę, Zbigniewa Chałkę; także zauroczone polszczyzną i polskością Angielki: Rosemary Hunt-Woodfall i Ninę Taylor-Terlecką; historyków – Zbigniewa S. Siemaszkę, Józefa Garlińskiego... Zapewne odbiorcy przypadnie do gustu opowieść „zasłyszana” – Był dom [pisarza] z fragmentem protokołu z zebrania (1948) Zarządu ZPPnO. Nie pytajmy, skąd autorka bazująca na „słuchu”, pełną garścią czerpie informacje i cytaty.

Szkice Reginy Wasiak-Taylor są przystępne. Operują uproszczonym opiniowaniem, potoczną narracją aktywizowaną stylistycznymi jarzeniówkami i gawędziarskimi smakołykami, które – gdy stosownie uładzone – nie rażą. Dziwią więc poprawniejsze passusy jej wypowiedzi, w których prze­kracza własne ograniczenia stylistyczno-poprawnościowe, mimo że używa kolokwia­lizmów i przejaskrawień słownych rzędu: błyskotliwy, niezwykły, wybitny, doskonały…, obliczonych na wywieranie wrażenia, popis, sensację i przesadę.

Autorka nie tylko ubóstwem źródłowych świadectw, także migawkowymi uwagami stawia w krzywym zwierciadle realia śro­dowiska emigracyjnego. Samopropagandowo tuszuje fakty, pisząc na przykład: „Orędownikiem tej pracy [Ojczyzna literatura] był od początku dr Adam Wierciń­ski, mój wykładowca polonistyki na Uniwersytecie w Opolu” (s. 11) – Regina Wasiak ukończyła Wyższą Szkołę Pedagogiczną w 1977 roku, a nie polonistykę powstałego w 1994 Uniwersytetu w Opolu. A we własnej nocie biograficznej (s. 284) przyznaje sobie współau­torstwo książek, których autorzy tego jej nie zaoferowali (ale opuścili już ziemski świat).

Dryfowanie bez kompasu

Przyjrzyjmy się bliżej najdłuższemu artykułowi – szkicowej monografii Pod mostem i na Parnasie. Mimo że Regina Wasiak-Taylor, jak twierdzi
(s. 10), pisała o Oficynie Poetów i Malarzy (OPiM) „kilkadziesiąt razy”, jej próba monografii Ofi­cyny mnoży poważne wątpliwości. Autorka przetwarza – świetne zresztą – Czesława Bednarczyka Wspomnienia drukarza i wydawcy londyńskiej oficyny: W podmostowej arkadzie (OPiM 2003); i korzysta z listów archiwum Oficyny Poetów i Malarzy, płynąc na fali truizmów i legendarnych „hymnów” na jej cześć.

Sławiąc Oficynę nie aktualizuje tematu przed podaniem książki do druku, bagatelizuje poświęcone wydawnictwu syntezy posługujące się krytycznym ekwipunkiem. Czytelnik nie uświadczy zatem w jej artykule ani jednego zasadniczego dla monografii OPiM opracowania. Oto one: E. Pytasz, M. Pytasz: Bednarczykowie jako wydawcy (rekonesans), w: Pisarz na obczyźnie, praca zbior. pod red. T. Bujnickiego i W. Wyskiela (Wrocław 1985); J. Kryszak, Oficyna Poetów i Malarzy (Toruń 1992); M. Leska, Londyńska Oficyna Poetów i Malarzy Czesława i Krystyny Bednarczyków w latach 1949-1995 (OPiM 1998); S. Galij-Skarbińska, W. Polak, Sprawozdanie Janusza Kryszaka z pobytu w Londynie w sierpniu i wrześniu 1987 roku, „Archiwum Emigracji” (Toruń 2007, z. 9); A. Paluchowski, Radość czy­telnika, w broszurze: Sześćdziesięciolecie Oficyny Poetów i Malarzy […], oprac. A. Siomkaj­ło i R. Wasiak-Taylor (Londyn 2008); przedr.: „Pamiętnik Literacki”, t. XXXVII (Londyn 2009).

Przechodzi do porządku nad pozostałymi wydawnictwami polskiego Londynu, nie plasując Oficyny ani w ich kontekście, ani na tle historycznoliterackiej recepcji.

Z renomą, bez glejtu

Ojczyzna literatura, obmyślana przez Reginę Wasiak-Taylor jako ostat­nia edycja Oficyny Poetów i Malarzy jest nie lada dziwolągiem wydawniczym. Ukazała się po śmierci właścicieli wydawnictwa (Czesław Bednarczyk zmarł w 1994, Krystyna Bednarczykowa w 2011), a więc i po ostatecznym zamknięciu OPiM.

Dzieło tak spieszyło na uroczyste przekazanie (28 listopada 2013) londyńskiego archi­wum Oficyny Poetów i Malarzy Katedrze Edytorskiej przy Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, że nie za­czekało nawet na sporządzenie indeksu nazwisk. Gdyby nie zdążyło, jego autorka straciłaby szansę wieczystego rozgłosu w akademickich pracach badaczy archiwum OPiM. Część na­kładu – bez indeksu, a część z indeksem, obie z datą wydania „2013”, mimo że druga porcja egzemplarzy ukazała się z początkiem 2014, tym razem na promocję (19 marca) w Ambasadzie RP w Londynie. Na próżno by jednak szukać noty: Wydanie II uzupeł­nione indeksem, 2014.

Regina Wasiak nie wykazuje się w książce posiadaniem dokumentu – goodwill – świadczącego o nabyciu praw do używania nazwy Oficyna Poetów i Malarzy po śmierci właścicieli wydawnictwa, a wraz z nazwą do korzystania z jego splendoru. ISBN umieszczony na okładce książki nie identyfikuje wydawcy ani autora. Na jakiej więc podstawie Re­gina Wasiak-Taylor przelewa na siebie profity płynące z prestiżu śp. Bednarczyków oraz ich Oficyny?

Ojczyzna literatura, ilustrowana rycinami sławnych malarzy, grafików, typografów: Stanisława Gliwy, Mariana Kościałkowskiego, Mariana Szyszko-Bohusza, Franciszka The­mersona, Feliksa Topolskiego, Marka Żuławskiego... ani w metryce książki, ani w kolofonie, nie zawiera informacji o nabyciu praw autorskich do ich wykorzystania. Wzmianka „Zamieszczone prace pochodzą z archiwum OPiM” (s. 287) nie uspra­wiedliwia przywłaszczania ilustracji z archiwum. Byłoby to kolejne łamanie przez autorkę książki powszechnie obowiązujących w świecie wydawniczym zasad?

Ponadto, czy Joanna Ciechanowska, autorka szkicu czytającej dziewczynki (Evy Pet­tersen, Norweżko-Angielki), przypuszczała, że ilustracja zdobiąca okładkę nie otrzyma w metryce objaśnienia i wylansowana będzie jako EX LIBRIS Reginy Wasiak-Taylor?

Latarnia w ciemności?

Światłem w mroku Ojczyzna literatura nie jest, bo też na terenie penetracji Reginy Wasiak-Taylor nie ma ciemności. Jeżeli ciemność panuje, to w książce niespełniającej warunków choćby zarysu wiedzy o środowisku literackim Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie. Oprócz własnych artykułów publicystycznych, autorka niczego na tym polu nie porządkuje. Nie prezentuje minimum stanu badań – przynajmniej w postaci zbiorczych przypisów lub bibliografii istniejących ważniejszych prac z uprawianego przez nią poletka.

Być może z książki Reginy Wasiak-Taylor dowie się wiele ktoś, kto nie zna opisywanego środowiska. Czytelnikowi o szerszych horyzontach literackich, historykowi, badaczowi – książka dopuszczająca się bałamucenia faktów, prymitywizowania istniejących interpretacji, budząca różnej natury poważne zastrzeżenia, nie przyniesie nic nowego.

Habent sua fata libelli

Książki mają swoje losy. Nie zawsze tak idylliczne, jak wskazywałyby na to ich promocyjno-reklamowa donośność.

Regina Wasiak-Taylor przyjęta została do Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie w poło­wie lat 80. Świeżo przybyłą z Opola adeptkę radiowego dziennikarstwa bezkrytycznym man­datem zaufania obdarzył prezes Związku Józef Garliński (historyk II wojny światowej). Zrozumiałe, że jako członek Związku Pisarzy publikacji książkowej pożądała przez około 30 lat. W roku 2008 otrzyma­łam od niej maszynopisy – zrzutkę pierwocin surowych pod względem opracowania, efeme­ryd publicystycznych pt. Sylwetki pisarzy […]. Szkice i rozmowy.

A że o wydaniu Sylwetek autorka myślała od lat zapobiegliwie, świadczyła poprze­dzająca artykuły opinia ze stycznia 2005 roku: około 2/3 stronicy wystukane na ma­szynie czcionką o nierównej ostrości z ręcznym podpisem Józefa Garlińskiego.

Casus „emigracyjny”

Drukowane w książce jako Słowo wstępne pismo dr. Józefa Garlińs­kiego zawiera niebłahą informację: „Po odwołaniu stanu wojennego [w PRL] nie wróciła do kraju, osiedliła się w Wielkiej Brytanii”. Że na zabliźnieniu realiów osiedlenia się na Wyspach mogło Reginie Wasiak-Taylor zależeć, okazało się w czerwcu 2009 roku po odtajnieniu przez Zbigniewa Bereszyń­skiego jej teczki SB. Wydało się, iż przebywająca w Londynie w oko­licy stanu wojennego pseudoemigrantka zawarła pierwsze małżeństwo z Brytyjczykiem i kursując między Londynem a Polską, nadal spotykała się w kraju z prowadzącym ją ofice­rem SB, że stan wojenny nie przeszkodził jej w kontynuowaniu dialogu operacyjnego.

Słowo wstępne w książce Ojczyzna literatura nie tylko zaciera tropy Reginy Wasiak-Taylor jako kontaktu operacyjnego. Rozmija się także z oryginałem pisma dr. Garlińskiego dotyczącego poprawności stylu i oceny znikomego (do roku 2005) dorobku publicystycznego ćwierćwiecza autorki.

Dzięki datom pod tekstami prawie 300-stronicowej Ojczyzny literatury nie trud­no zauważyć, że Józef Garliński mógł mieć wgląd mniej więcej do około 1/3 wydru­kowanego materiału. Doświadczenie publicystyczne Reginy Wasiak-Taylor w Słowie wstępnym ocenione jest przez Józefa Garlińskiego hojniej, niż w znanej mi opinii. Zrobiłam kopię tej cenzurki i dobrze ją schowałam. Kiedyś wypłynie na powierzchnię niesfornych papierów. Podróbki tego samego pisma mają prawdopodobnie fundacje, w których autorka składała podania o dotacje na wydanie książki.


Sztuka wypływania

Ojczyzną literaturą sztuka „wypływania” – zasadnicza postawa Reginy Wasiak-Taylor – wchodzi w fazę najwyższego rozwoju. Autorka ukończyła Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Opolu. Pracy w szkolnictwie jednak nie podjęła. Znalazła chwilowy przystanek w opols­kim radio, gdzie molestował ją szef. Do sądu nie mogła go podać – posiadał jej „pamiętnik” i „zdjęcia”. Próba zdobycia (bez dorobku i przygotowania do pracy naukowej) stypendium Fundacji Kościuszkowskiej nie wypaliła. Chciała, jak zwierzała się oficerowi SB, „wypły­nąć”. Zaciąg w szeregi Służby Bezpieczenstwa zaowocował tytułem Kontakt Operacyjny (KO). Wypływanie zaczęła prakty­kować za granicą.

Dopro­wadzając do rozłamu w Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, świetnie zorganizowała się w zarządzie tej organizacji. Za swoją działalność na niwie społecznej – protegowana przez byłego Tajnego Współpracownika SB, Andrzeja Morawicza, byłego prezesa Ogniska Polskiego w Londynie – otrzymała Złoty Krzyż Zasługi. A teraz wydała książkę w nieistniejącym od dwóch lat wydawnictwie… Gdzie jeszcze „wypłynie” pomysłowa Regina Wasiak-Taylor?


Recenzyjne Pustaki

Pojawiło się ich w roku 2014 wiele, m.in.: M. Orski, Londyń­ska Ojczyzna literatury, „Odra”, nr 2; P. Gulbicki, W poszukiwaniu dawnych wielkości, „Ty­dzień Polski” Londyn, nr 77; Książka cenna i rzadka, „Nasza Polska”, nr 26; A. Konikiewicz, Podwójne epitafium, „Rzeczpospolita” [wersja internetowa]… Szczególnie poruszyła mnie wypowiedź Krzysztofa Masłonia – Emigracyjny przypadek – jako że ukazała się w tygodniku „Do Rzeczy”, nr 28, który sobie cenię.

Wybaczcie Panowie Recenzenci określenie „pus­taki”. Niestety, odbiorcę chóru Waszych laurkowych recenzji, osobę śledzącą życie literackie i społeczne polskiego środowiska emigracyjnego ogarnia „śmiech pusty, a potem litość i trwoga”. Ale jestem dla Was pełna wyrozumiałości, jako że informacja o tym, co dzieje się w emigracyjnym środowisku najwidoczniej nie dociera do Was, a jeśli dotarła, to kanałami sterowanymi przez autorkę omawianej pozycji.

------------------------

Regina Wasiak-Taylor, Ojczyzna literatura. O środowisku skupionym wokół Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, Oficyna Poetów i Malarzy, 2013.

Dodaj komentarz:
Autor:
Wpisz hasło z obrazka: (małymi literami)


REKLAMA
PODCASTY
...zobacz inne podcasty
ARTERIA
...zobacz archiwum Arterii
REKLAMA
ENGLISH PAGE
...zobacz inne artykuły
ANKIETA
Czy wyjeżdźasz na wakacje do Polski?
liczba głosów: 25013
Tak

20843
83%
Nie

4170
17%
...zobacz archiwum ankiet
WYSZUKIWANE TAGI

Polsport |klimatyzacja Wodzisław | nakrętki nierdzewne | opieka osób chorych i niepełnosprawnych Żory | Diagnostyka poronień | giętarka trzpieniowa
Zespół muzyczny Kędzierzyn Koźle | nity nierdzewne | ocena ryzyka zawodowego sandomierz | artykuły żeglarskie | rozwody wodzisław śląski