KIM JESTEŚMY REDAKCJA MARKETING DYSTRYBUCJA OGŁOSZENIA LISTY DO REDAKCJI KONTAKT 15 grudzień 2017
E-WYDANIE
PUBLICYSTYKA
REPORTAŻ
LUDZIE I MIEJSCA
TAKIE CZASY
CZAS PRZESZŁY
CZAS TO PIENIĄDZ
DRUGI BRZEG
CZAS NA WYSPIE
AKTUALNOŚCI
ARTFUL FACE
PAN ZENOBIUSZ
FAWLEY COURT
REWERS
DOBRE, BO POLSKIE
SYLWETKI
LONDYN W SUBIEKTYWIE
OPOWIADANIA LONDYŃSKIE
ROZMOWA
LISTY DO REDAKCJI
KULTURA
RECENZJA
SYLWETKI
ROZMOWA
CO SIĘ DZIEJE
FELIETONY
KRYSTYNA CYWIŃSKA
ANDRZEJ LICHOTA
WACŁAW LEWANDOWSKI
GRZEGORZ MAŁKIEWICZ
V.VALDI
SPORT
AKTUALNOŚCI
RELACJA
ROZMOWA
FELIETON
GALERIA
PODRÓŻE
PO LONDYNIE
PO WYSPIE
POLSKIE DROGI
PO ŚWIECIE
W CZASIE I PRZESTRZENI
CZAS NA RELAKS
ZDROWIE POLECAMY
NA ŁAWECZCE
MANIA GOTOWANIA
KRZYŻÓWKA
KRONIKA ABSURDU
NA KOŃCU JĘZYKA
TO I OWO
ARTERIA
ARTYŚCI
GALERIA
EWA OBROCHTA
BASIA LAUTMAN
BEATA KOZŁOWSKA
WOJCIECH SOBCZYŃSKI
RYSZARD SZYDŁO
PAWEŁ KORDACZKA
MARIA KALETA
MAREK BORYSEWICZ
KRZYSZTOF MALSKI
KONRAD GRABOWSKI
JUSTYNA KABAŁA
IWONA ZAJĄC
ELZBIETA PIEKACZ
ELZBIETA CHOJAK
ELA CIECIERSKA
CAROLINA KHOURI
ANIA PIENIĄŻEK
AGNIESZKA KOWAL
A.HANDZEL-KORDACZKA
ANDRZEJ KRAUZE
ANDRZEJ LICHOTA
DAMIAN CHROBAK
GRZEGORZ LEPIARZ
SŁAWEK BLATTON
ANDRZEJ MARIA BORKOWSKI
PAWEŁ WĄSEK
MARCIN DUDEK
JOANNA SZWEJ-HAWKIN
DANUTA SOŁOWIEJ
TOMASZ STANDO
AGNIESZKA STANDO
OLGA SIEŃKO
FOTOREPORTAŻ
AGATA HAMILTON
JOANNA CIECHANOWSKA




Ocalić od zapomnienia. Instytut Piłsudskiego w Londynie wczoraj i dziś
2017.07.20 / Damian Lawer
TAGI:
Share |
Działający w Londynie od 1947 roku Instytut Józefa Piłsudskiego obchodzi w tym roku swoje 70-lecie.

Instytut Józefa Piłsudskiego Poświęcony Badaniu Najnowszej Historii Polski jest jedną z najstarszych organizacji, która za działania na rzecz narodowej przeszłości i ochrony wartości w 2009 roku została nagrodzona statuetką Instytutu Pamięci Narodowej i tytułem „Kustosza Pamięci”. Założony został przez przebywających na emigracji w Wielkiej Brytanii byłych podkomendnych pierwszego marszałka II Rzeczypospolitej. Nie mając po zakończeniu wojny możliwości powrotu do komunistycznej Polski, spadkobiercy idei Marszałka za wszelką cenę starali się powołać organizację, która stałaby na straży pamięci o wspólnym wysiłku całego narodu w walce o niepodległość i suwerenność.

Pomysłodawcą powstania Instytutu był gen. Władysław Bortnowski, który 15 marca 1947 roku zaprosił swoich przedwojennych przyjaciół i znajomych na spotkanie. W tym gronie znaleźli się przede wszystkim bliscy współpracownicy Józefa Piłsudskiego, zarówno z walk o kształt granic odradzającego się kraju, jak i z czasów jego pracy państwowej w niepodległej ojczyźnie: Aleksandra Piłsudska, Tytus Filipowicz, Janusz Głuchowski, Bogusław Miedziński, Tadeusz Münnich, Kazimierz Iranek-Osmecki, Wacław Stachiewicz i wielu innych. Na miejsce spotkania członków założycieli wybrano salę czytelni Ogniska Polskiego przy 55 Exhibition Road w Londynie. Powołanie do życia Instytutu Józefa Piłsudskiego miało charakter aktu politycznego i ściśle wiązało się z decyzją podjętą przez mocarstwa zachodnie, w tym oczywiście cofnięcia uznania rządowi RP w Londynie w lipcu 1945 roku.

Funkcjonowanie londyńskiej placówki to kontynuacja prac powstałego w latach 1923-924 Instytutu Badań Najnowszej Historii Polski, który po śmierci Marszałka w 1935 roku przyjął jego imię. Głównym jej zadaniem było nie tylko odtworzenie placówki, ale także dalsze gromadzenie, zabezpieczanie, przechowywanie oraz udostępnianie materiałów z okresu współczesnej historii Polski, a zwłaszcza tych pośrednio lub bezpośrednio dotyczących osoby marszałka Józefa Piłsudskiego i jego współpracowników. Podjęto się również wznowienie czasopisma „Niepodległość”, które pod tym samym tytułem było wydawane przed wojną. Początkowo Instytut występował jako londyński oddział powstałej w 1943 roku w Nowym Jorku bliźniaczej organizacji o tej samej nazwie, a od 1950 roku stał się instytucją samodzielną, utrzymującą ścisłe kontakty z placówką amerykańską.

Pomimo braku lokum, środków finansowych na działalność i druk publikacji założyciele szybko poradzili sobie z tymi problemami, od początku rozpoczynając ożywioną działalność. Zaczęto wydawać publikacje, których treść odnosiła się do wydarzeń przedwojennych, ale poruszała również bieżące sprawy polityczne. Gwarantem utrzymania się było własne pomieszczenie, w którym można było realizować założenia statutowe organizacji. Pierwsza siedziba została zakupiona w 1949 roku ze składek przeznaczonych na ten cel i mieściła się przy 454 Upper Richmond Road w dzielnicy Putney. W 1972 roku instytucja została przeniesiona do gmachu Polskiego Ośrodka Społeczno-Kulturalnego w dzielnicy Hammersmith, w którym znajduje się do dziś.

Od samego początku Instytut podzielono na trzy główne części: bibliotekę, archiwum i muzeum, które przez lata gromadziły różne pamiątki związane bezpośrednio z osobą Marszałka, a także z okresem, w którym żył. Ten podział utrzymał się do dziś.

Kolekcja biblioteczna instytucji obejmuje ponad 6200 pozycji książkowych wydanych własnym sumptem, przekazanych placówce przez darczyńców bądź ofiarowanych bezpośrednio przez autorów, którzy pisząc opracowania naukowe, korzystali z dokumentów archiwalnych Instytutu. Składają się na nią przede wszystkim pozycje zwarte, biuletyny, albumy i tak zwane jednodniówki obejmujące zasięgiem historycznym okres od podziałów rozbiorowych Rzeczypospolitej, poprzez walki narodowo-wyzwoleńcze w XIX wieku, czyn legionowy i kształtowanie się systemu prawnoustrojowego Polski międzywojennej, aż do wydarzeń ostatniej wojny światowej. Opracowane są w wielu językach i w różnym czasie. Znajdują się tam zarówno pozycje wydane przed rokiem 1914, jak i te współczesne, nawiązujące do wydarzeń tamtego okresu.

Zbiory dokumentacji archiwalnej zostały podzielone na archiwa: dokumentów, prasowe, map i fotograficzne, które wspólnie tworzą kilkaset metrów bieżących unikatowych dokumentów. Osobną pozycję stanowi natomiast Archiwum Adiutantury Generalnej Naczelnego Dowództwa z lat 1918-1922, w mikrofilmach i odbitkach, stanowiące ważne źródło badań nad wojną polsko-bolszewicką i pierwszymi latami niepodległości.

Na dokumentację w głównej mierze składają się materiały przekazane bezpośrednio przez jego członków. Dokumenty archiwalne złożone w Instytucie to zarówno prywatne notatki, pamiętniki, dokumenty państwowe i wojskowe, jak i oficjalna oraz nieoficjalna korespondencja. Znalazła się tu spuścizna Aleksandry Piłsudskiej, Janusza Głuchowskiego, Felicjana Sławoja-Składkowskiego, Jadwigi Sosnkowskiej, gen. Stanisława Biegańskiego, Barbary Mękarskiej-Kozłowskiej oraz Tadeusza i Wandy Pełczyńskich. Jedne liczą kilka kartek, inne kilka teczek. Kolekcją szczególnie cenną i często wykorzystywaną w badaniach naukowych jest obszerny, mieszczący się w kilkunastu pudłach archiwalnych, zbiór dokumentów Stefana Mayera, członka wywiadu polskiego okresu międzywojnia i II wojny światowej.

Archiwum prasowe gromadzi głównie wycinki z czasopism i wydawnictwa ulotne związane z problematyką naukowo-badawczą placówki. Skupiono się przede wszystkim na takich zagadnieniach, jak: postać Józefa Piłsudskiego, historia i działalność Instytutu, sprawy polityczne, społeczne i kulturalne londyńskiej emigracji, recenzje, życiorysy, polemiki obejmujące historię Polski XIX i XX wieku.

Archiwum fotograficzne z kolei to zbiór zawierający ponad 10 tys. zdjęć dokumentujących głównie okres tworzenia się polskiego ruchu niepodległościowego, działalności organizacji strzeleckich, historię Legionów Polskich I obraz Polski międzywojenej. Jest tu również kilka albumów ukazujących czas II wojny światowej (np. szlak wojenny żołnierzy 2. Korpusu Polskiego) i okres emigracyjny w Londynie, w tym przede wszystkim uroczystości odbywające się w Instytucie Józefa Piłsudskiego oraz w Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym. Oddzielną grupę zbiorów fotograficznych stanowią albumy ze zdjęciami przedstawiającymi Marszałka w różnych okresach jego życia. Z roku na rok zbiór ten jest sukcesywnie powiększany z racji skrzętnego dokumentowania każdego wydarzenia, które Instytut organizuje lub w którym bierze udział.

Unikatowe dokumenty są zabezpieczane w specjalnych foliach, teczkach i pudełkach bezkwasowych, które zapewnią ich trwałą konserwację na wiele lat. Postępuje również proces digitalizacji, który dzięki stronie internetowej umożliwi szybszy i łatwiejszy dostęp do zasobów Instytutu. Regularnej pomocy w tej materii udziela Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, która co roku oddelegowuje profesjonalnych archiwistów.

Instytut Piłsudskiego posiada w swoim muzeum wiele kolekcji map, z których najcenniejszy jest zbiór ponad 50 unikatowych XVI- i XVII-wiecznych arkuszy przekazanych przez Tadeusza Pawłowicza, byłego prezesa Instytutu Piłsudskiego w Ameryce, jako dar dla londyńskiej placówki. Dzięki hojnej pomocy Konsulatu i Ambasady RP te cenne pamiątki są przechowywane w metalowej szafie z szufladami gotowe do pokazania szerszej publiczności. Znajduje się tu również komplet map, tzw. sztabówek, wydanych przez Wojskowy Instytut Geograficzny, na który składa się kilkaset arkuszy, z czego każda część przedstawia konkretny wycinek terytorium Polski sprzed 1939 roku.

Zgromadzone w Instytucie materiały często są wykorzystywane przez badaczy, studentów i pasjonatów do przygotowania rozpraw naukowych. Wiele informacji jest nadal w Polsce niedostępnych, a zdarzają się również przypadki, że przedstawiane fakty mijają się z prawdą historyczną.

Kolekcja muzealna, zapoczątkowana w momencie powołania Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie, po 70 latach istnienia liczy około 2000 eksponatów. Większość zbiorów, które można dziś oglądać, pochodzi od licznych ofiarodawców zamieszkałych w różnych stronach świata. Dary te były przekazywane od zakończenia wojny, nieliczne przedmioty docierają tu nawet do dziś.

Różnorodność muzealiów w Instytucie jest wyjątkowo duża, są to m.in.: obrazy, rysunki, rzeźby, medale, odznaczenia, monety, a także wiele innych niezwykłych i wartościowych przedmiotów. Przypominają one okres walk o niepodległość i odbudowy Polski. Ze względu na ograniczoną przestrzeń lokalu, niestety nie wszystkie z nich mogą być stale eksponowane. Jednakże zwiedzający mogą zobaczyć na przykład mundur legionowy kaprala Szczura, żołnierza 5. Pułku Legionów I Brygady, wraz z odznaczeniami i czapką maciejówką, obraz Wojciecha Kossaka z 1929 roku przedstawiający Józefa Piłsudskiego na Kasztance, odznaczenia i legitymacje Stanisława Ostrowskiego, Prezydenta RP w rządzie na uchodźstwie w latach 1972-1979, a także świadectwo maturalne Józefa Piłsudskiego, które dzięki organizacji Polish Professionals in London i pozyskanych przez nią środków zostało poddane w 2015 roku procesowi konserwacji i restauracji.

Przez wiele lat muzeum mieściło również depozyt złożony przez rodzinę Marszałka, składający się z pamiątek po Józefie Piłsudskim. Zostały one wywiezione z Polski we wrześniu 1939 roku wraz z transportem Funduszu Obrony Narodowej. Zapakowane w skrzynie i walizy przemierzyły długą drogę przez Europę i Stany Zjednoczone, by wreszcie powrócić do rodziny. Znalazły się wśród nich m.in.: buława i mundur marszałkowski, szabla oficerska i srebrne klucze Wilna; z pamiątek osobistych zaś binokle, zegarek i pióro. W 2004 roku dzięki staraniom Fundacji Rodziny Józefa Piłsudskiego, po 65 latach, depozyt powrócił do Polski.

Do głównych inicjatyw podejmowanych przez pracowników Instytutu bezzmiennie do dnia dzisiejszego jest organizowanie obchodów urodzin, imienin i śmierci patrona, wymarszu I Brygady Legionów na front, Dnia Żołnierza, Dnia Niepodległości, a także wiele innych uroczystości patriotycznych związanych z historią Rzeczypospolitej. Zwykle jest to prelekcja podsumowująca pracę i dokonania Józefa Piłsudskiego bądź opisująca polski czyn zbrojny. Poprzez pamięć o ludziach i okresie z nimi związanym przekazywana jest elementarna wiedza, która buduje polską tożsamość.

Organizowane są również lekcje muzealne dla dzieci szkół sobotnich, zuchów i harcerzy w różnym przedziale wiekowym, nawiązujące tematycznie do wystawy stałej Instytutu. Jest to okazja, by zapoznać się z historią Polski i przybliżyć jej kulturę w niekonwencjonalny i ciekawy sposób. Wizyta w placówce daje również możliwość zbadania muzealnych obiektów, rozwiązania łamigłówek i rozmowy z kustoszami.

Nową formą działalności, która rozwinęła się w ostatnich latach, to kiermasze książek, dubletów map i kopii karykatur Marszałka autorstwa Zdzisława Czermańskiego, organizowane cyklicznie, samodzielnie bądź wspólnie ze Studium Polski Podziemnej, w budynku Polskiego Ośrodka Społeczno-Kulturalnego. Inicjatywę tę można zaliczyć do jednej z form finansowania działalności bieżącej Instytutu. W krótkim czasie okazało się, że jest to strzał w dziesiątkę. Osoby kupujące mapy są zachwycone ich dokładnością, a entuzjaści dobrej lektury – różnorodnością publikacji.

Od pierwszego roku działalności do czasów obecnych podejmowana jest również inicjatywa wydawnicza, która była nieodłączną częścią powstania i rozwoju instytucji. W ciągu 70 lat wyszło setki publikacji związanych z Marszałkiem i okresem, w którym żył. Co roku są wydawane tak zwane komunikaty będące całorocznym zestawieniem działalności placówki.

Instytut Piłsudsiego prowadzi również równolegle dwa projekty wystawowe, wsparte finansowo przez Heritage Lottery Fund.

Pierwszy z nich „Szańce nadziei – Legioniści w konfliktach zbrojnych XX wieku” upamiętnia niezwykle doniosły, lecz często nieznany szerzej, udział żołnierza polskiego w Wielkiej Wojnie. Oryginalne afisze, fotografie, dokumenty, pamiątki osobiste oraz niezwykła sceneria ukazuje klimat i atmosferę walk toczonych o wolność i niepodległość. Repliki mundurów wojsk zaborczych wypożyczone z Muzeum Historii Polski, a także „błękitnej armii” gen. Hallera idealnie dopełniają całość.

Druga wystawa odnosi się do okresu międzywojnia i II wojny światowej, widzianego przez pryzmat współpracy polskiego, francuskiego i brytyjskiego wywiadu w łamaniu niemieckich szyfrów. „Sztafeta Enigmy” to projekt objęty bezpośrednim patronatem Ambasady RP w Londynie, który zaczął się w marcu 2016 roku i docelowo miał trwać przez rok. Ogromne zainteresowanie tą tematyką spowodowało, że nadal są organizowane wykłady i spotkania poświęcone temu niezwykłemu urządzeniu.

Instytut posiada unikatową, zbudowaną na polskim schemacie maszynę „Enigma”, wywiezioną przez Mariana Rejewskiego z Francji, która w latach 70. ubiegłego stulecia została przekazana do muzeum Instytutu. Odpowiednio obudowana i dobrze podświetlona regularnie przyciąga nową publiczność.

Przedsięwzięcie obejmujące wystawę tematyczną, lekcje dla szkół, cykl specjalistycznych wykładów prowadzonych przez Polaków i Brytyjczyków zajmujących się tym zagadnieniem zostało zwieńczone konferencją naukową, która odbyła się listopadzie 2016 roku w gmachu Ambasady RP w Londynie z udziałem światowej klasy naukowców.

Pisząc o Instytutcie Piłsudskiego w Londynie, należy wspomnieć o pracownikach etatowych, wolontariuszach i stażystach, którzy razem współtworzą dzisiejszy wizerunek tej placówki. Są to Polacy urodzeni w kraju, którzy przybyli do Wielkiej Brytanii w różnym czasie, oraz potomkowie Polaków, którzy pozostali na Wyspie po niekorzystnych dla nich postanowieniach jałtańskich Wielkiej Trójki, a ich dzieci były przez nich wychowane według jednej zasady: miłość do ojczyny. Można tu spotkać rodaków, którzy walczyli z okupantem bądź trafili do Zjednoczonego Królestwa w pierwszych miesiącach wojennej zawieruchy. Wszystkich jednoczy wspólny cel, ocalić pamięć o tych, którzy już odeszli.

Na koniec należy przytoczyć słowa Mieczysława Stachiewicza, wieloletniego prezesa Instytutu, z przedmowy do albumu jubileuszowego, które w pełni oddają nadzieję na dalsze funkcjonowanie instytucji:

Założyciele Instytutu już dawno odeszli na wieczną wartę, ale utworzona przez nich na ziemi angielskiej organizacja znalazła godnych następców i kontynuatorów idei Marszałka Józefa Piłsudskiego. Działalność Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie Poświęconego Badaniu Współczesnej Historii zawsze opierała się na pracy wolontariuszy i wsparciu finansowym dobroczyńców. Zwracamy się z ogromną prośbą o kontynuowanie tej pomocy, aby Instytut nadal mógł aktywnie działać na rzecz promocji polskiej spuścizny kulturowej w angielskim Londynie przez kolejne siedemdziesiąt lat.

Dodaj komentarz:
Autor:
Wpisz hasło z obrazka: (małymi literami)


REKLAMA
PODCASTY
...zobacz inne podcasty
ARTERIA
...zobacz archiwum Arterii
REKLAMA
ENGLISH PAGE
...zobacz inne artykuły
ANKIETA
Czy wyjeżdźasz na wakacje do Polski?
liczba głosów: 25496
Tak

21264
83%
Nie

4232
17%
...zobacz archiwum ankiet
WYSZUKIWANE TAGI

Polsport |klimatyzacja Wodzisław | śruby kwasoodporne | opieka Radlin | Leczenie poronień | giętarki trzpieniowe cnc
prawnik Radlin | cyklinowanie milanówek | matedukacja | medycyna tropikalna Rybnik | zakupy ze stylistą śląsk