KIM JESTEŚMY REDAKCJA MARKETING DYSTRYBUCJA OGŁOSZENIA LISTY DO REDAKCJI KONTAKT 26 wrzesień 2017
E-WYDANIE
PUBLICYSTYKA
REPORTAŻ
LUDZIE I MIEJSCA
TAKIE CZASY
CZAS PRZESZŁY
CZAS TO PIENIĄDZ
DRUGI BRZEG
CZAS NA WYSPIE
AKTUALNOŚCI
ARTFUL FACE
PAN ZENOBIUSZ
FAWLEY COURT
REWERS
DOBRE, BO POLSKIE
SYLWETKI
LONDYN W SUBIEKTYWIE
OPOWIADANIA LONDYŃSKIE
ROZMOWA
LISTY DO REDAKCJI
KULTURA
RECENZJA
SYLWETKI
ROZMOWA
CO SIĘ DZIEJE
FELIETONY
KRYSTYNA CYWIŃSKA
ANDRZEJ LICHOTA
WACŁAW LEWANDOWSKI
GRZEGORZ MAŁKIEWICZ
V.VALDI
SPORT
AKTUALNOŚCI
RELACJA
ROZMOWA
FELIETON
GALERIA
PODRÓŻE
PO LONDYNIE
PO WYSPIE
POLSKIE DROGI
PO ŚWIECIE
W CZASIE I PRZESTRZENI
CZAS NA RELAKS
ZDROWIE POLECAMY
NA ŁAWECZCE
MANIA GOTOWANIA
KRZYŻÓWKA
KRONIKA ABSURDU
NA KOŃCU JĘZYKA
TO I OWO
ARTERIA
ARTYŚCI
GALERIA
EWA OBROCHTA
BASIA LAUTMAN
BEATA KOZŁOWSKA
WOJCIECH SOBCZYŃSKI
RYSZARD SZYDŁO
PAWEŁ KORDACZKA
MARIA KALETA
MAREK BORYSEWICZ
KRZYSZTOF MALSKI
KONRAD GRABOWSKI
JUSTYNA KABAŁA
IWONA ZAJĄC
ELZBIETA PIEKACZ
ELZBIETA CHOJAK
ELA CIECIERSKA
CAROLINA KHOURI
ANIA PIENIĄŻEK
AGNIESZKA KOWAL
A.HANDZEL-KORDACZKA
ANDRZEJ KRAUZE
ANDRZEJ LICHOTA
DAMIAN CHROBAK
GRZEGORZ LEPIARZ
SŁAWEK BLATTON
ANDRZEJ MARIA BORKOWSKI
PAWEŁ WĄSEK
MARCIN DUDEK
JOANNA SZWEJ-HAWKIN
DANUTA SOŁOWIEJ
TOMASZ STANDO
AGNIESZKA STANDO
OLGA SIEŃKO
FOTOREPORTAŻ
AGATA HAMILTON
JOANNA CIECHANOWSKA




Eufemistycznie rzecz ujmując
2010.11.09 / Lidia Krawiec-Aleksandrowicz
TAGI:
Share |

Z wielu powodów w języku pojawiają się różne, czasami zadziwiające, konstrukcje. Niektóre upiększają mowę, inne natomiast są wręcz obraźliwe, ale wszystkie należą do użytkowników języka, którzy mówiąc czy pisząc, kierują się rozmaitymi względami. Jednym z nich jest na przykład tabu kulturowe, religijne, a nawet zabobon. Już w bardzo dawnych czasach słowom przypisywano moc sprawczą, więc niektóre skrupulatnie omijano, aby się nie ziściły, żeby nie przywoływały do rzeczywistości czegoś niepożądanego. Rzec by się chciało – aby słowo nie stało się ciałem, lub – po prostu – żeby nie wywoływać wilka z lasu albo czegoś nie zapeszyć. Jednak w życiu codziennym nie daje się omijać pewnych nawet niewygodnych czy smutnych tematów, więc już wówczas zaczęto takie słowa omawiać, zastępować innymi sformułowaniami, nie wypowiadać wprost, czyli używać eufemizmów. Zasada ta jest żywa do dziś i kierujemy się nią w wielu sytuacjach – chociażby ze względów towarzyskich, z uprzejmości, delikatności. Nie nazywamy na przykład podeszłego wieku starością tylko jesienią życia, a trzydziestoletnia kobieta nie jest w średnim, lecz w balzakowskim wieku lub jest kobietą doświadczoną. Jeśli przytyła – nabrała rubensowskich kształtów albo się zaokrągliła, mężczyzna z kolei stał się człowiekiem słusznej budowy czy też mocnej postury. O ludziach łysiejących można usłyszeć, że mają ministerskie bądź wysokie czoło albo że mądrej głowy włos się nie trzyma. Sytuacja finansowa to też zazwyczaj temat drażliwy, więc jeśli już trzeba powiedzieć, że ktoś ma mało pieniędzy, to najczęściej mówimy, że mu się nie przelewa, cienko przędzie, ma chudy portfel czy też trudno mu związać koniec z końcem. O skąpym z kolei – że jest oszczędny lub ma węża w kieszeni. Są też tematy, które wymagają niezwykłej delikatności, związane na przykład z chorobą określaną jako słabość czy też śmiercią nazywaną odejściem, przegraną walką z chorobą lub bardziej religijnie odejściem do Pana albo na łono Abrahama.

Język polityki również obfituje w eufemizmy, czyli – ogólnie rzecz ujmując – łagodne wypowiedzi ukrywające prawdę. Ograniczę się tu do przykładów, powstrzymując się od komentowania tego zjawiska, gdyż temat jest zbyt obszerny. Tak więc kiedy rząd chce przygotować obywateli do podwyżek jakichś produktów, mówi się o regulacji cen. Gdy zaś polityk swojemu koledze z innej frakcji politycznej – zwłaszcza w grach przedwyborczych – chce zarzucić kłamstwo, mówi o mijaniu się z prawdą, zawodzącej go pamięci, nieścisłościach, które wkradły się do jego wypowiedzi, a, wreszcie, o konfabulacji. Jeśli z kolei jakaś partia ma na swoim politycznym sumieniu defraudacje lub inne tego typu grzeszki, wówczas słyszymy, że wzięła rozbrat z uczciwością. Określenia te, oczywiście, można też odnieść do zwykłych śmiertelników w innych sytuacjach.

Głupota ludzka w wypowiedziach także bywa traktowana eufemistycznie, choć trzeba przyznać, że z jej określaniem bywa różnie. Czasem przyjmuje ono łagodne formy, gdy ktoś o swym bliźnim mówi, że jest inteligentny inaczej, zdarza się jednak też, iż nie są to wyrażenia – jak pisała o nich Anna Dąbrowska – „w rzeczy mocno, w sposobie łagodnie”. Wystarczy przywołać wypowiedź bohatera czeskiego serialu często potem powielaną w codziennej komunikacji: Gdyby głupota miała skrzydła, ciągle latałabyś pod sufitem. Z kolei kłopoty pewnej kandydatki na studentkę, która na egzaminie wstępnym na wyższą uczelnię nie potrafiła przekazać swoich wiadomości (bo tak naprawdę ich nie miała), zniecierpliwiony egzaminujący, nie chcąc nazwać rzeczy po imieniu, określił w rozbudowanej formie jako: Takie piękne błyszczące oczy niezmącone absolutnie żadną myślą. Mnie zaś dane było usłyszeć koleżeński dialog, którego uwieńczeniem było przyjacielskie podsumowanie zwierzeń kolegi. Słuchający tych opowieści najpierw stwierdził: Ty to jednak masz nierówno pod sufitem, a po chwili zapytał: Czy ta twoja jedyna szara komórka nie czuje się przeraźliwie samotna? Trzeba było widzieć minę tego, do kogo pytanie to było skierowane... Konkluzją zaś tej przyjaznej rozmowy była rada: Puknij się w czoło! Albo nie! Lepiej tego nie rób, bo ci echo czaszkę rozwali!

No cóż, eufemizm nie zawsze bywa formą łagodniejszą... Może warto się czasem nad tym zastanowić, eufemistycznie rzecz ujmując.

Dodaj komentarz:
Autor:
Wpisz hasło z obrazka: (małymi literami)


REKLAMA
PODCASTY
...zobacz inne podcasty
ARTERIA
...zobacz archiwum Arterii
REKLAMA
ENGLISH PAGE
...zobacz inne artykuły
ANKIETA
Czy wyjeżdźasz na wakacje do Polski?
liczba głosów: 23830
Tak

19818
83%
Nie

4012
17%
...zobacz archiwum ankiet
WYSZUKIWANE TAGI

Polsport |nagrobki pomniki wodzisław | łańcuchy nierdzewne | botox gdańsk | Leczenie poronień | psychoterapeuta Cieszyn
kuchnie na wymiar rybnik | transport gdańsk | szkolenia bhp sandomierz | badanie lekarskie Wodzisław Śląski | fassadenreparatur wien