KIM JESTEŚMY REDAKCJA MARKETING DYSTRYBUCJA OGŁOSZENIA LISTY DO REDAKCJI KONTAKT 18 paĽdziernik 2021
E-WYDANIE
OGNISKO POLSKIE
* OGNISKO NASZE TO WIĘCEJ NIŻ KLUB…
* DAJMY SZANSĘ OGNISKU
* BITWA O OGNISKO
* FROM VICTORIOUS OGNISKO BACK TO…
PUBLICYSTYKA
REPORTAŻ
LUDZIE I MIEJSCA
TAKIE CZASY
CZAS PRZESZŁY
CZAS TO PIENIĄDZ
DRUGI BRZEG
CZAS NA WYSPIE
AKTUALNOŚCI
ARTFUL FACE
PAN ZENOBIUSZ
REWERS
FAWLEY COURT
DOBRE, BO POLSKIE
SYLWETKI
LONDYN W SUBIEKTYWIE
OPOWIADANIA LONDYŃSKIE
ROZMOWA
KULTURA
RECENZJA
SYLWETKI
ROZMOWA
CO SIĘ DZIEJE
FELIETONY
KRYSTYNA CYWIŃSKA
ANDRZEJ LICHOTA
WACŁAW LEWANDOWSKI
GRZEGORZ MAŁKIEWICZ
V.VALDI
PODRÓŻE
PO LONDYNIE
PO WYSPIE
POLSKIE DROGI
PO ŚWIECIE
W CZASIE I PRZESTRZENI
CZAS NA RELAKS
ZDROWIE POLECAMY
MANIA GOTOWANIA
KRZYŻÓWKA
KRONIKA ABSURDU
NA KOŃCU JĘZYKA
TO I OWO
ARTERIA
ARTYŚCI
GALERIA
EWA OBROCHTA
BASIA LAUTMAN
BEATA KOZŁOWSKA
WOJCIECH SOBCZYŃSKI
RYSZARD SZYDŁO
PAWEŁ KORDACZKA
MARIA KALETA
MAREK BORYSEWICZ
KRZYSZTOF MALSKI
KONRAD GRABOWSKI
JUSTYNA KABAŁA
IWONA ZAJĄC
ELZBIETA PIEKACZ
ELZBIETA CHOJAK
ELA CIECIERSKA
CAROLINA KHOURI
ANIA PIENIĄŻEK
AGNIESZKA KOWAL
A.HANDZEL-KORDACZKA
ANDRZEJ KRAUZE
ANDRZEJ LICHOTA
DAMIAN CHROBAK
GRZEGORZ LEPIARZ
SŁAWEK BLATTON
ANDRZEJ MARIA BORKOWSKI
PAWEŁ WĄSEK
MARCIN DUDEK
JOANNA SZWEJ-HAWKIN
DANUTA SOŁOWIEJ
TOMASZ STANDO
AGNIESZKA STANDO
OLGA SIEŃKO
FOTOREPORTAŻ
AGATA HAMILTON
JOANNA CIECHANOWSKA




Polityczny realizm Siemaszki
2021.02.04 / Marek Kornat
TAGI:
Share |
2 lutego 2021 roku zmarł w Londynie Zbigniew S. Siemaszko. Urodził się 28 października 1923 roku w majątku Lachowszczyzna – polski historyk, pisarz i publicysta emigracyjny. Uczęszczał do Gimnazjum Jezuitów w Wilnie. W 1940 roku deportowany do Kazachstanu. Po zawarciu układu Sikorski-Majski 30 lipca 1941 wstąpił do Armii gen. Andersa. Wraz z wojskiem został ewakuowany do Persji. W kwietniu 1943 roku znalazł się w Wielkiej Brytanii w ośrodku szkoleniowym „Cichociemnych” łącznościowców w Szkocji, gdzie został podchorążym. Do zakończenia wojny pełnił funkcję radiotelegrafisty w Batalionie Łączności Sztabu Naczelnego Wodza, Kompanii Radiotelegraficznej pod Londynem. Po wojnie wstąpił do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. W marcu 1947 roku zdał maturę w polskim Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Glasgow. Został zdemobilizowany w styczniu 1948 roku. Studiował elektronikę w Polish University College i na London University. Przez 34 lata pracował w przemyśle brytyjskim. Specjalizował się w dziedzinie niezawodności działania sprzętu elektronicznego w zastosowaniu wojskowym (opublikował kilka artykułów z tej dziedziny). W kręgach polskiego Londynu dał się poznać jako aktywny publicysta, polemista, uczestnik głośnych dyskusji. Związany ze środowiskiem „Kontynentów”, potem z londyńskim „Przeglądem Powszechnym”. W emigracyjnej prasie zamieszczał sprawozdania ze spotkań, wieczorów dyskusyjnych i autorskich, jakie odbywały się w polskich ośrodkach w Londynie, zwłaszcza w Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym. W roku 1959 podjął współpracę z Instytutem Literackim. Stał się jednym z najbardziej aktywnych autorów wydawanych przez Jerzego Giedroycia „Zeszytów Historycznych”, publikował też w „Kulturze”.

Zbigniew Siemaszko jest jednym z najbardziej zasłużonych pisarzy historycznych na polskim uchodźstwie ostatnich dziesięcioleci. Jego publicystyka poświęcona polskiej przeszłości ma swoje duże walory poznawcze, a największą jej wartością jest podążanie autora pod prąd ogólnych wyobrażeń i mitów. Przez wiele lat gościł na łamach „Zeszytów Historycznych” Jerzego Giedroycia jako jeden z najczęściej piszących autorów i do świadomości historyków mojego pokolenia docierał głównie w ten sposób. Z upodobaniem podejmował najtrudniejsze zagadnienia II wojny światowej, która dla nas, Polaków, przyniosła „klęskę w zwycięstwie” – jak dobitnie napisał polski ambasador w Waszyngtonie podczas tej wojny Jan Ciechanowski (Defeat in Victory, 1947).


Siemaszko urodził się na ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej, w majątku Lachowszczyzna w październiku 1923 roku, w średnio zamożnej rodzinie ziemiańskiej. Kształcił się w wileńskim Gimnazjum i Liceum oo. Jezuitów. W roku 1940 został wywieziony do Kazachstanu – w czasie znanych deportacji ludności polskiej z terytoriów zajętych przez Sowietów na mocy paktu Hitler-Stalin z 23 sierpnia 1939 roku.

Wydostawszy się z „ojczyzny proletariatu” po zawarciu układu Sikorski-Majski (30 lipca 1941), stał się Siemaszko żołnierzem 10 Dywizji Piechoty Armii Polskiej w ZSRR, którą dowodził generał Władysław Anders. Po jej ewakuacji dotarł do Iranu, potem do Iraku i Palestyny, w końcu przez Afrykę Południową dotarł do Wielkiej Brytanii. Brał udział w szkoleniu w Szkocji tzw. cichociemnych, przeznaczonych do zrzucenia w okupowanej Polsce. Sam nie został skierowany do kraju, ale przydzielony do służby w Batalionie Łączności Sztabu Naczelnego Wodza, pełnił w nim swoje obowiązki od lipca 1944 roku do końca wojny.

Po demobilizacji Polskich Sił Zbrojnych, wstąpił Siemaszko do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Odbył studia wyższe w Polish University College i na Uniwersytecie Londyńskim w zakresie elektroniki. I przez wiele lat pracował w tej dziedzinie dla przemysłu brytyjskiego, w tym w jego zastosowaniu wojskowym.

Pracę zawodową łączył Siemaszko ze służbą publiczną na uchodźstwie. Bliski mu był krąg pisma „Kontynenty”. Miał swój udział w pomyślności „Przeglądu Powszechnego”, gdyż współpracował z szefem jego redakcji o. Jerzym Mirewiczem TJ. W roku 1959 rozpoczął ważną przygodę życia z historią. Zaczął bowiem publikować w „Kulturze” Giedroycia i „Zeszytach Historycznych”, zało-żonych trzy lata później.

Nie wolno zapomnieć jak doniosłą rolę pełniła publicystyka historyczna na uchodźstwie w warunkach zniewolenia kraju, kiedy wolne słowo do niego docierało z zewnątrz z wielkimi trudnościami.

Pierwszą książką Siemaszki-historyka stało się studium „Narodowe Siły Zbrojne”, wydane w roku 1982 przez londyńskie wydawnictwo „Odnowa”. Kolejna pozycja „Działalność generała Tatara 1943-1949” (1999) to bardzo smutna lektura, ale jakże potrzebna. Pokazał w niej autor generała postawionego na czele Oddziału VI (najważniejszego) Sztabu Naczelnego Wodza bez upiększeń. Ma również swoją wartość studium biograficzne „Generał Anders w latach 1892-1942”, ogłoszone przed sześciu laty.

Gros cennej publicystyki Siemaszki zbiera tom „Sprawy i troski 1956-2005”, wydany w Lublinie w roku 2005. Gromadzi on teksty rozproszone autora w jednej książce. Daje poznać jego przemyślenia z zakresu historii najnowszej tak jak one kształtowały się na przestrzeni pięćdziesięciolecia.

Pisarstwo Siemaszki dopełnia wspomnieniowy tryptyk: „Zaplecze i młodość (XV wiek – 17 wrzesień 1939 r.)”
[2000], „Pod sowiecką władzą (1939-1942)” [2001] oraz „Lata zanikającej nadziei, 1942-1945”. Te publikacje dobrze uzupełnia wywiad-rzeka zatytułowany „Emigrant”, który przeprowadził Piotr Godzina (Lublin 2014).

„W sowieckim osaczeniu 1939-1943” – to tytuł książki, który dobrze oddaje istotę położenia Polski w realiach II wojny światowej. Weszliśmy jako Polacy do wojny nie jako aliant, ale ofiara Sowietów. Jednak w czerwcu 1941 roku ZSRR stał się „sojusznikiem naszych sojuszników” i nic nie mogliśmy na to poradzić. Nie mogła Polska utrzymać się jako podmiot w zespole alianckim, nie mogła też obozu tego porzucić.

Autor „W sowieckim osaczeniu 1939-1943” nie jest wyznawcą insurekcyjnego patriotyzmu, pozostaje krytykiem Powstania Warszawskiego. Nie tu miejsce na streszczanie jego argumentów, ale przypomnieć warto, iż Siemaszko koncentrował się przede wszystkim na krytyce założeń akcji „Burza”, którą ostatecznie objęto i stolicę. A założeniem głównym tego planu była myśl o nawiąza-niu współpracy wojskowej z Sowietami, co by pozwoliło na współpracę polityczną.

W swoim pisarstwie Siemaszko podkreślał zawsze, że Polska została oddana Sowietom w ich panowanie, a stało się to nie w Jałcie ale w Teheranie, podczas pierwszego spotkania na szczycie szefów rządów trzech głównych mocarstw koalicji antyniemieckiej. Przegraliśmy walkę z Rosją panowanie nad terytoriami przedrozbiorowej Rzeczypospolitej. 17 września 1939 roku urasta do rangi symbolu tej klęski, gdyż kończy wielowiekowe zmagania. Świat nasz uległ drastycznemu przeobrażeniu. Na wschód za Linię Curzona Polska już nie sięga. Wróg zdołał w dużej mierze zniszczyć ślady jej obecności.

Największą wartością pisarstwa Siemaszki pozostaje jego przywiązanie do historycznego faktu. Nie „dyskursy” i „narracje” go interesują, ale źródła. Każde twierdzenie winno być należycie udokumentowane – to nakaz naczelny. Inaczej – nic nie znaczy.

Siemaszko nigdy nie stronił od polemik. Znanym faktem jest jego krytyczny sąd o wspomnieniach Józefa Czapskiego „Na nieludzkiej ziemi” – opublikowanych po raz pierwszy na łamach „Kultury” Giedroycia.

Z pewnością potrzebna jest nam historiografia afirmatywna – taka, jaką uprawiał zmarły czterdzieści pięć lat temu prof. Oskar Halecki, który w taki sposób napisał swoją „Historię Polski” czy też „Tysiąclecie Polski Katolickiej” ofiarowane Polakom na Millenium Chrztu narodu w 1966 roku. Ale niemniej niezbędna jest historiografia krytyczna. Ta pierwsza powstaje „ku pokrzepieniu serc”, a druga „rozdziera rany”. Obie jednak są niezbędne. Obie się wzajemnie dopełniają. Dają jakiś ogląd spraw polskich.

W szkole dwóch wybitnych Polaków: Stanisława Mackiewicza i Jerzego Giedroycia kształtowała się osobowość Siemaszki. Mackiewicza wileńskie „Słowo” czytał jako uczeń szkolny w ostatnich latach przed wybuchem II wojny światowej. Zdobywał w ten sposób naukę realizmu politycznego, do której w publicystyce swojej będzie powracał.

Przywiązanie do wielonarodowej i wielowyznaniowej Polski należy do najważniejszych znaków orientacyjnych w biografii Siemaszki.

„Nowy Czas” (nr 233)

*
Autor jest profesorem historii na Uniwersytecie Kard. Stefana Wyszyńskiego w Warszawie oraz w Instytucie Historii PAN. Tekst stanowi streszczenie wystąpienia wygłoszonego w Ambasadzie RP w Londynie 15 maja 2018 r.


Interes narodu jest prawem najwyższym

Dodaj komentarz:
Autor:
Wpisz hasło z obrazka: (małymi literami)


REKLAMA
PODCASTY
...zobacz inne podcasty
ARTERIA
...zobacz archiwum Arterii
REKLAMA
ENGLISH PAGE
...zobacz inne artykuły
ANKIETA
Czy wyjeżdźasz na wakacje do Polski?
liczba głosów: 39836
Tak

30339
76%
Nie

9497
24%
...zobacz archiwum ankiet
WYSZUKIWANE TAGI

Polsport |Alimenty Wodzisław | karabińczyki nierdzewne | wiertło do metalu Marklowice | Diagnostyka poronień | giętarka trójrolkowa
odchudzanie racibórz | nity nierdzewne | szkolenia sandomierz | angielski Jastrzębie | fassadenreparatur wien